e-akbulut
Thu 6 November 2008, 08:57 pm GMT +0200
Alternatif Akım:
Okullarda, evlerde, işyerlerinde, ve sanayide kullanılan elektrik akımı bir pilden yada akümülatörden elde edilen elektrik akımından farklıdır. Bir pilin yada akünün verdiği akım sürekli olarak aynı yönde akar ve buna doğru akım denir. Şehir elektriğine bağlı bir ampulden geçen akım ise sürekli ve düzenli bir biçimde yön değiştirir. Prize bağlı ampulden geçen akım da kısa zaman aralıklarıyla yön değiştirir. Prizin verdiği akım sıfırdan başlayıp kısa bir sürede belirli bir değere yükselir, daha sonra tekrar sıfıra düşer ve yönünü değiştirip ters yönde akmaya başlar. Bu tür değişen bir akıma alternatif akım denir. AC veya ~ sembolüyle gösterilir.
Alternatif akım üreten santraller; hidroelektrik, termik ve nükleer santraller olmak üzere üç türdür.
Hidroelektrik Ve Termik Santraller:
Hidroelektrik Santraller: Şehirlerde kurulan elektrik akımı çoğunlukla akarsu ve su buharı ile çalışan elektrik santrallerinde üretilir. Bunlara hidroelektrik santral denir.
Hidroelektrik santrallerin yapım maliyetinin yüksek olmasına karşı, çevre kirliliği yaratmaması, üretimin kolay ve sürekli olması nedeniyle tercih edilir. Hidroelektrik santrallerin olumsuz yanları da vardır. Örneğin hidroelektrik santrallerin kuruldukları yerlerde verimli topraklar, köyler, kasabalar su altında kalır.
Termik Santraller: Bazı santrallerdeyse su buharı kullanarak elektrik üretilir. Bu tür santrallerde su buharı elde etmek için taş kömürü, linyit kömür, fuel-oil ve doğal gaz gibi yakıtlar kullanılır. Bu tür yakıtla çalışan santrallerde termik santral denir.
Termik santrallerde; kömür, doğal gaz, fuel-oil gibi fosil yakıtlar kullanılarak buhar kazanlarında buhar üretilir. Üretilen buharın basıncı türbinleri çevirir. Buhar türbinleri jeneratörleri çevirir ve devreye bağlı mıknatısların etkisiyle alternatif akım oluşur.
Ülkemizde termik santrallerde genellikle kömür kullanılmakla birlikte gaz ve fuel-oil ile çalışan santrallerde vardır.
Termik santrallerde büyük bir çevre kirlenmesine, hava kirliliğine ve asit yağmurlarına neden olmaktadır. Baca filtrelerini kullanarak, yüksek bacalar yaparak ve atıklar kontrol altına alınarak çevreye zarar verdikleri zararlar önlenmeye çalışılsada tam anlamıyla önlenememektedir.
Ülkemizdeki Bazı Hidroelektrik ve Termik Santrallerle Kurulu Güçleri:
Şekilde de görüldüğü gibi jeneratör, iki mıknatıs arasına yerleştirilmiş dikdörtgen çerçeve şeklinde sarımlı tellerden oluşan bir araçtır.
Jeneratörlerde üretilen akımın bir kısmı içinde yumuşak demirden yapılmış levhaların olduğu çok sarımlı bobinlerden geçirilerek magnetik alan oluşturulur. Yani, jeneratör kendi magnetik alanını kendisi oluşturur.
Jeneratörün rator ve stator olmak üzere iki ana parçası vardır.
Ülkemizde kullanılan alternatif akım saniyede 100 kere yön değiştirir. Akımın saniyede 100 kere yön değiştirmesi için çerçevenin saniyede 50 tur atması gerekir. Çünkü her turda akım 2 kere yön değiştirir. Çerçeve saniyede 50 tur atarsa dakikada tur sayısı 3000 olur. Santrallarda kullanılan bir jeneratörün rotorunun boyutları oldukça büyüktür. Böyle bir rotorun dakikada 3000 tur atması rotorun parçalanmasına neden olur. Bu nedenle jeneratörün rotoruna çok sayıda sarım yerleştirilerek rotorun düşük hızla dönmesi ve akımın saniyede 100 kez yön değiştirmesi sağlanır.
Okullarda, evlerde, işyerlerinde, ve sanayide kullanılan elektrik akımı bir pilden yada akümülatörden elde edilen elektrik akımından farklıdır. Bir pilin yada akünün verdiği akım sürekli olarak aynı yönde akar ve buna doğru akım denir. Şehir elektriğine bağlı bir ampulden geçen akım ise sürekli ve düzenli bir biçimde yön değiştirir. Prize bağlı ampulden geçen akım da kısa zaman aralıklarıyla yön değiştirir. Prizin verdiği akım sıfırdan başlayıp kısa bir sürede belirli bir değere yükselir, daha sonra tekrar sıfıra düşer ve yönünü değiştirip ters yönde akmaya başlar. Bu tür değişen bir akıma alternatif akım denir. AC veya ~ sembolüyle gösterilir.
Alternatif akım üreten santraller; hidroelektrik, termik ve nükleer santraller olmak üzere üç türdür.
Hidroelektrik Ve Termik Santraller:
Hidroelektrik Santraller: Şehirlerde kurulan elektrik akımı çoğunlukla akarsu ve su buharı ile çalışan elektrik santrallerinde üretilir. Bunlara hidroelektrik santral denir.
Hidroelektrik santrallerin yapım maliyetinin yüksek olmasına karşı, çevre kirliliği yaratmaması, üretimin kolay ve sürekli olması nedeniyle tercih edilir. Hidroelektrik santrallerin olumsuz yanları da vardır. Örneğin hidroelektrik santrallerin kuruldukları yerlerde verimli topraklar, köyler, kasabalar su altında kalır.
Termik Santraller: Bazı santrallerdeyse su buharı kullanarak elektrik üretilir. Bu tür santrallerde su buharı elde etmek için taş kömürü, linyit kömür, fuel-oil ve doğal gaz gibi yakıtlar kullanılır. Bu tür yakıtla çalışan santrallerde termik santral denir.
Termik santrallerde; kömür, doğal gaz, fuel-oil gibi fosil yakıtlar kullanılarak buhar kazanlarında buhar üretilir. Üretilen buharın basıncı türbinleri çevirir. Buhar türbinleri jeneratörleri çevirir ve devreye bağlı mıknatısların etkisiyle alternatif akım oluşur.
Ülkemizde termik santrallerde genellikle kömür kullanılmakla birlikte gaz ve fuel-oil ile çalışan santrallerde vardır.
Termik santrallerde büyük bir çevre kirlenmesine, hava kirliliğine ve asit yağmurlarına neden olmaktadır. Baca filtrelerini kullanarak, yüksek bacalar yaparak ve atıklar kontrol altına alınarak çevreye zarar verdikleri zararlar önlenmeye çalışılsada tam anlamıyla önlenememektedir.
Ülkemizdeki Bazı Hidroelektrik ve Termik Santrallerle Kurulu Güçleri:
Şekilde de görüldüğü gibi jeneratör, iki mıknatıs arasına yerleştirilmiş dikdörtgen çerçeve şeklinde sarımlı tellerden oluşan bir araçtır.
Jeneratörlerde üretilen akımın bir kısmı içinde yumuşak demirden yapılmış levhaların olduğu çok sarımlı bobinlerden geçirilerek magnetik alan oluşturulur. Yani, jeneratör kendi magnetik alanını kendisi oluşturur.
Jeneratörün rator ve stator olmak üzere iki ana parçası vardır.
Ülkemizde kullanılan alternatif akım saniyede 100 kere yön değiştirir. Akımın saniyede 100 kere yön değiştirmesi için çerçevenin saniyede 50 tur atması gerekir. Çünkü her turda akım 2 kere yön değiştirir. Çerçeve saniyede 50 tur atarsa dakikada tur sayısı 3000 olur. Santrallarda kullanılan bir jeneratörün rotorunun boyutları oldukça büyüktür. Böyle bir rotorun dakikada 3000 tur atması rotorun parçalanmasına neden olur. Bu nedenle jeneratörün rotoruna çok sayıda sarım yerleştirilerek rotorun düşük hızla dönmesi ve akımın saniyede 100 kez yön değiştirmesi sağlanır.