TBMM’NİN AÇILIŞI ve TEPKİLER
1. TBMM'nin Açılması İstanbul'unişgali ve Mebuslar Meclisi'nin dağıtılması üzerine harekete geçenMustafa Kemal yayınladığı bir genelge ile Ankara'da olağanüstü birmeclisin toplanacağını bildirdi. TBMM açıldıktan bir gün sonra Mustafa Kemal'in meclise verdiği bir önerge kabul edildi.
Buna göre;- Hükümet kurmak zorunludur.
- Geçici hükümet başkanı ya da padişah vekili atamak doğru değildir.
- Meclisten seçilecek bir kurul hükümet işlerine bakar. Meclis başkanı hükümetin de başkanıdır.
- Yasama ve yürütme gücü meclise aittir. TBMM'nin üstünde bir güç yoktur.
- Mecliste ortaya çıkan millet iradesi yurt kaderine el koymuştur.
- Padişah ve halifenin durumunu ülke işgalden kurtulduktan sonra meclis belirleyecektir. Bu kararlar;
Meclisin sürekli olacağını (b), İstanbulHükümeti'nin yok sayıldığını (a,d), millet egemenliğine dayalı yeni biryönetimin kurulduğunu göstermektedir. İlkTBMM gücünü halktan alan bir halk meclisidir. Çok farklı düşünceyesahip milletvekillerinden oluşmuştur. Meclisteki ortak düşünce ülkeninişgalden kurtarılması olmuştur. 2. TBMM'ye Karşı Ayaklanmalar TBMM'ninaçılmasına İstanbul Hükümeti'nin başında bulunan Damat Ferit sert tepkigösterdi. Yayınlattığı hükümet bildirileri, şeyhülislam fetvaları vepadişah fermanları ile TBMM'yi komünist olmakla suçladı. Halkıayaklanmaya teşvik etti. Mustafa Kemal ve arkadaşlarını gıyabındayargılatarak idama mahkum ettirdi. Vergi ve askerliğin kaldırıldığınıilan ederek TBMM'nin asker ve para kaynaklarını kurutmaya çalıştı. İtilafDevletleri de İstanbul Hükümeti’ni desteklediler. Hükümet bildirileri,ferman ve fetvaları uçaklarla Anadolu köylerine attırdılar. TBMM'yiOsmanlı Devleti’nin bir iç sorunu olarak gördüler. Anadoluhalkı genelde TBMM'yi destekledi. Buna rağmen yıllarca sürensavaşlardan, vergilerden ve askerlikten bıkan halkın bir kısmı ileçıkarları elden giden bazı kişiler İstanbul Hükümeti'nin de kışkırtmasıile ayaklandılar. Azınlıklar da çeşitli ayaklanmalar çıkardılar. Buayaklanmalar;- Doğrudan İstanbul Hükümeti'nin çıkardığı ayaklanmalar; Ahmet Anzavur ve Kuva-yı İnzibatiye (Halifelik Ordusu).
- Anadolu halkının çıkardığı ayaklanmalar; Bolu - Düzce - Hendek -Adapazarı Ayaklanması, Yozgat Ayaklanması, Konya Ayaklanmaları, AfyonAyaklanması, Milli Aşireti Ayaklanması
- Azınlıkların çıkardığı ayaklanmalar; Pontusçu Rumlar ve Ermeni ayaklanmaları
- Kuvayı Milliye yanlısı olup sonradan ayaklananlar; Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe
TBMM ayaklananların üzerine milli kuvvetlersevk ettirdi. Hıyanet-i Vataniye kanunu çıkarıldı. Bu kanunu uygulamaküzere üyeleri milletvekili olan, İstiklal Mahkemeleri kuruldu (Meclisyargı yetkisine sahip olmuştur). Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi vearkadaşları tarafından fetvalar yayınlandı. Ayrıca Mustafa Kemal’inemri ile kurulan Anadolu Ajansı da halkın doğru bilgilendirilmesi içinçalıştı. Ayaklanmalar; KurtuluşSavaşı’nın uzamasına, Yunan işgalinin yayılmasına ve uzamasına,TBMM'nin asker ve silah kaybına yol açtı. Buna rağmen TBMM Anadolu'daotoritesini sağladı. 3. Sevr Antlaşması İtilafDevletleri aralarındaki uzun görüşmeler sonunda Osmanlı Devleti ileyapacakları barışın esaslarını belirlediler. 10 Ağustos 1920'de SevrAntlaşması’nı imzaladılar.
Buna göre;- İstanbulantlaşma şartlarına uymak şartıyla Osmanlı başkenti olarak kalıyordu.Boğazlar Türklerin yer almadığı uluslar arası bir komisyon yönetecekti.
- Doğuda Ermeni ve Kürt Devleti kurulacaktı.
- Çukurova, Güneydoğu ve Sivas'a kadar olan yerler Fransa'ya Antalyave çevresi İtalyanlara, Batı Anadolu ve Trakya Yunanlılara verilecekti.
- Osmanlı Devleti savaş tazminatı ödeyecek, maliyesi İtilafDevletleri’nin kontrolünde olacaktı. Azınlıklara her türlü ayrıcalıktanınacaktı. Kapitülasyonlardan tüm devletler yararlanacaktı.
- Askerlik zorunlu olmayacak, 50 bin asker olacak, ordunun ağır silahları bulunmayacaktı.
Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti yok sayılmış,toprakları yağmalanmıştır. Antlaşma Mebuslar Meclisi tarafındanonaylanmadığı için hukuken geçersizdir. TBMM antlaşmayı tanımadı.İmzalayanları da vatan haini ilan etti. Türk halkı kurtuluşun ancakmücadele etmekle mümkün olacağını anladı.